Zaburzenia odżywiania stanowią istotny problem zdrowotny na całym świecie, wpływając na jakość życia wielu osób. Jednym z najczęściej występujących zaburzeń jest zespół kompulsywnego objadania się (ang. Binge Eating Disorder, BED). Charakteryze się nawracającymi epizodami spożywania dużych ilości jedzenia w krótkim czasie. Często bez uczucia głodu, oraz poczuciem utraty kontroli nad jedzeniem. W odróżnieniu od bulimii, BED nie wiąże się z regularnym stosowaniem kompensacyjnych zachowań, takich jak wymioty czy nadmierne ćwiczenia fizyczne.
Epidemiologia i znaczenie kliniczne
BED jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń odżywiania. Badania wskazują, że dotyka ono około 1,9% populacji ogólnej, przy czym częstość występowania jest wyższa wśród osób z nadwagą i otyłością. Osoby cierpiące na BED często doświadczają współwystępujących problemów psychicznych, takich jak depresja, lęk czy zaburzenia osobowości. To dodatkowo komplikuje proces leczenia i pogarsza jakość życia.
Tradycyjne podejścia terapeutyczne
Standardowe metody leczenia BED obejmują terapię poznawczo-behawioralną (CBT), terapię interpersonalną oraz farmakoterapię. CBT jest najczęściej rekomendowaną formą terapii. Skupiasię na identyfikacji i modyfikacji negatywnych wzorców myślenia oraz zachowań związanych z jedzeniem. Jednak dostęp do specjalistycznej terapii bywa ograniczony ze względu na bariery finansowe, geograficzne czy brak wykwalifikowanych terapeutów.
Nowatorskie podejście: samopomoc z przewodnikiem
W odpowiedzi na te wyzwania, badacze poszukują alternatywnych metod leczenia, które byłyby zarówno skuteczne, jak i bardziej dostępne dla pacjentów. Jednym z takich podejść jest zainteresowanie się programami samopomocy z przewodnikiem (Guided Self-Help, GSH), które łączą samodzielną pracę pacjenta z materiałami edukacyjnymi oraz regularne wsparcie ze strony specjalisty.
Badanie nad GSH w leczeniu BED
W artykule opublikowanym w „Canadian Journal of Dietetic Practice and Research” w 2024 roku, autorzy przedstawili wyniki badania oceniającego wykonalność, akceptowalność oraz wstępną skuteczność programu GSH w leczeniu BED w populacji francusko-kanadyjskiej. W badaniu wzięły udział 22 kobiety z nadwagą lub otyłością, spełniające kryteria diagnostyczne BED. Uczestniczki poddano 8-tygodniowemu programowi, który łączył korzystanie z podręcznika samopomocy oraz cotygodniowe rozmowy telefoniczne z terapeutą. Oceny przeprowadzono na początku badania, po 4 tygodniach, po zakończeniu interwencji oraz 12 tygodni po jej zakończeniu.
Wyniki badania
Wykonalność i akceptowalność
Program GSH okazał się wykonalny, o czym świadczy niski wskaźnik rezygnacji (4,5%) oraz wysoki odsetek ukończenia programu (91%). Ponadto, 95,5% uczestniczek wyraziło zadowolenie z udziału w programie, co wskazuje na jego wysoką akceptowalność.
Wstępna skuteczność
Wyniki badania potwierdzają skuteczność programu samopomocy z przewodnikiem w leczeniu kompulsywnego objadania się. Uczestniczki zgłaszały znaczące zmniejszenie liczby dni, w których dochodziło do epizodów objadania się. Program pomógł im lepiej kontrolować spożycie pokarmu. Zaobserwowano także redukcję objawów zaburzeń odżywiania. Poprawie uległy zarówno aspekty psychologiczne, jak i behawioralne związane z jedzeniem.
Dodatkowo odnotowano spadek nasilenia objawów depresyjnych. Depresja często współwystępuje z kompulsywnym objadaniem się, dlatego ten efekt jest szczególnie istotny. Poprawa zdrowia psychicznego może ułatwiać kontrolowanie nawyków żywieniowych.
Badanie wykazało również wzrost skłonności do intuicyjnego jedzenia. Uczestniczki częściej kierowały się naturalnymi sygnałami głodu i sytości. Rzadziej sięgały po jedzenie kompulsywnie. Dzięki temu ich nawyki żywieniowe stawały się zdrowsze i bardziej świadome.
Dyskusja
Wyniki tego badania sugerują, że programy samopomocy z przewodnikiem mogą stanowić skuteczną i akceptowalną alternatywę dla tradycyjnych metod leczenia BED. Wysoki poziom zadowolenia uczestniczek oraz znaczące redukcje objawów wskazują na potencjał tego podejścia w praktyce klinicznej.
Zespół kompulsywnego objadania się (BED) to poważne zaburzenie odżywiania, które negatywnie wpływa na zdrowie i samopoczucie. Tradycyjne terapie, choć skuteczne, często są trudno dostępne, dlatego rośnie zainteresowanie programami samopomocy z przewodnikiem (GSH). Badania pokazują, że metoda ta pomaga zmniejszyć liczbę epizodów objadania się, redukuje objawy depresyjne i wspiera intuicyjne jedzenie.
Dla osób z BED dobrym rozwiązaniem może być również catering dietetyczny Goodie Foodie. Regularne, zbilansowane posiłki pomagają uniknąć napadów głodu i wspierają zdrowe nawyki żywieniowe, co może znacząco poprawić jakość życia.
